Het tafelzeil
Op donderdag 10 juli 2008 geschreven door Lia
“Tafel dekken!” Wie kreeg deze opdracht niet met enige regelmaat? Maar hoe ging dat tafeldekken bij jullie? Voor ons grote gezin hadden wij een uitschuiftafel. Meerdere (tweedehands) exemplaren hebben elkaar opgevolgd in ons huis. De één had meer gebruiksaanwijzing nodig dan de ander.
Zodra de tafel op lengte was, kwam er op zon- en feestdagen een wit damasten tafellaken op of een zelfgeborduurd laken als het iets informeler mocht. Soms gingen er twee lakens op, dan waren ze te kort, aangeschaft of gemaakt in een periode ver voor die grote kinderschaar.
Maar voor doordeweekse dagen was er het zeil. Gerold op een bezemsteel, en één keer per jaar een nieuwe, op maat gesneden door de verkoper op de markt. De kunst bij het tafel dekken was de stok met het zeil erom precies zo hard over de tafel te rollen dat hij aan de andere kant op de tafel bleef liggen en het zeil toch keurig uitgerold over de tafel lag.
Na het afruimen het zeil weer oprollen was ook geen sinecure: je moest recht beginnen anders kwam je scheef uit en kon de stok niet staand in de hoek van de kast geplaatst worden.
Kunnen jullie het nog volgen?
Hadden jullie ook van die tafeldekrituelen? Bijvoorbeeld tafel dekken met alles erop en eraan of zoals bij ons: één bord voor alle gangen en alleen een vork en een lepel, de pannen op tafel en eten maar…..
37 reacties op “Het tafelzeil”
Laat een reactie achter
Het tafelzeil was ook bij ons een instituut, Lia, of is dat omdat ik ook van jouw bouwjaar ben? In het gronings heet het een ’svilkie’, en lag meestal altijd op de keukentafel. En dan maar schoonvegen met de natte schoteldoek (’schuddeldouk’). Aan het eind van de week een extra beurt. In het weekeind een linnen tafelkleed, vaak geborduurd als bruidskado.
Tafeldekken duurde in ons gezin met 2 kinderen niet zo lang, maar wat heb ik het vaak gedaan. Alles werd op tafel gezet, want de keuken was een aparte ruimte en je wilde tijdens de maaltijd niet steeds opstaan om te halen en brengen.
Wat een corvee, iedere dag opnieuw herrie in huis wie aan de beurt was. Er veranderd wat dat aan gaat niets, want nu is dat nog steeds zo, waarom ik? ik moet het altijd doen.
Idd, door de week een zeil, gerafeld aan de randjes, lekker om aan te pulken, en op zondag een linnen.
Voor de kerst een mooi geborduurd geval en andere zondagen een laken met geborduurde namen van de aanwezigen op het verlovingsfeest van pa en moe.
Ik kan mij geen tafelzeil herinneren maar wel dat dikke wollen arabische tafelkleed wat op tafel lag en dan een dik plastic zeil er overheen zodat dat tafelkleed netjes bleef.
hadden!
Als we gingen eten ging er nog eens een katoenen tafelkleed overheen die elke avond dan ook om de beurt uitgeklopt moest worden, wat een drama’s wie dat even wilde doen
Wij hadden een bord voor de soep en dan een groot plat bord eronder en gewoon bestek ernaast…..de pannen in het midden ja,de vla of pudding werd ook gewoon op dat platte bord gedaan nadat mijn broer en ik het even schoongelikt
Mijn meiden vinden dat UUUUUHHHHHLLLLLL nu en tegenwoordig gebruiken we hier thuis schaaltjes voor de vla!
Mijn Zweedse oma had vroeger een plastic tafelkleed waar afbeeldingen op stonden van etenswaren.Toen ze na het eten de tafel af wilde ruimen klaagde ze dat er nog zoveel rommel op het kleed lag, maar dat waren gewoon die afbeeldingen.
Zowel de uitschuiftafel ( wij hadden er één die in het midden extra verlenging verbergde), als het tafelzeil zijn herkenbaar!
Maar dat met die bezemsteel is voor mij nieuw, wij vouwden het zeil gewoon op.
Idd op maat geknipt in de winkel (V&D) of op de markt.
@Aidan: het zeil op een stok, het zou kunnen dat mijn moeder het deed omdat het zeil dan minder snel zou slijten, geen idee eigenlijk hoe ze op het idee gekomen is.
@Henny Jane: je schrijft keukentafel en dat doet mij herinneren dat wij 2 (uitschuif)tafels hadden, één in de woonkeuken, maar ook één in de woonkamer.
Aan bankstellen deden we toen nog niet.
Je zat aan tafel of in de rookstoel, als je geluk had. Er waren wel wat grotere stoelen, maar ook die waren niet gericht op comfort.
Nee, van bankhangen hadden wij nog nooit gehoord.
Een tv was er niet, we lazen, puzzelden, deden spelletjes, knutselden, alles aan tafel.
En niet te vergeten sjoelen, tafeltennis, tafelvoetbal, het Märklin/Faller zelfgemaakte treinlandschap op een groot stuk board, alles op tafel.
Ook aan de tafel in de woonkamer werd gegeten, op zon- en feestdagen en bij gelegenheden.
Bij het uitdijen van het gezin door verkering
werden een enkele keer de tafels uitgeschoven aan elkaar geschoven, de schuifdeuren open.
Gut, die tafels, wat die allemaal meemaakten..
Gelukkig hadden we geen tafelzeil, geen tafelkleed……
De tafel bij ons thuis was om te gebruiken zoals alle andere meubels, overal zaten dus ook sporen van de kinderen…….
natuurlijk waren er wel discussies wie de tafel moest dekken of afruimen…..
Eigenlijk waren er helemaal geen “mooie” meubels in huis, wel makkelijk en eerlijk gezegd heb ik die gewoonte overgenomen. Het huis is geen museum….. heerlijk!
groet marjo
Nee een tafelzeil (zwilk) hebben wij nooit gehad. Mijn moeder vond dat vreselijk. We gebruik(t)en altijd een tafelkleed
@henny jane: hadden jullie thuis ook van die “schuddeldouk’n” met een blauw of rood streepje aan de rand? Mijn moeder gebruikt die nog altijd.
Mijn ouders hebben thuis nog steeds een tafel die uitgeschoven kan worden. Erg handig als er veel visite komt!
Net als bij guppie, hadden wij nooit een tafelzeil. Altijd een tafelkleed, die mijn moeder graag borduurde, we aten ook nooit in de keuken, en er kwam nooit een pan op tafel, alleen dekschalen.
We hadden wel een uitschuiftafel maar die werd normaal maar aan één kant uitgeschoven.
De geborduurde kleden waren er voor de broodmaaltijden en het witte kleed (damast) voor de warme maaltijd.
Daar hadden we ook bijpassende sevetten bij en ieder had een zilveren servetring met ingegraveerde naam.We hadden niet altijd iets vooraf, maar wel was er altijd een toetje in mooie glazen schaaltjes met een ‘kraaltjesrand’
We aten in de eetkamer, waar wij als kinderen ook ons schoolwerk deden. Om de beurt moesten we dekken , net als afwassen en drogen.
Dekken ging meestal met het dagelijkse bestek, alleen op feestdagen (kerst , pasen enz. ) en op de zondag kwam het zilver op tafel, dat moest je dan eerst met een wollen doek oppoetsen en met afwassen werd het ook apart behandeld.
Aan tafel was het meestal een gezellig samenzijn, haasten was er niet bij, er werden van allerlei gesprekken gevoerd.
Wij hadden ook een uitschuiftafel, heel handig. Wel een tafelkleed maar geen zeil, en na het eten ging het kleed eraf en ging er zo’n dik geborduurd overkleed op de tafel, om het netjes te houden denk ik.
Het tafel dekken bestond puur uit het borden op tafel zetten, bestek ernaast en onderzetters erop. Bij het brood eten moest je het beleg ook op tafel zetten, dat vond ik dan ook vervelender. Tja, meer werk he.
Een zeiltje voor door de weeks, en voor de zondagen kwam het damast te voorschijn.
Geen zeiltje op een bezemsteel, wij vouwden hem gewoon op.
Verder gewoon de pannen op tafel, en met speciale dagen of visite’s de schalen.
Dat zeiltje werd ook gebruikt tijdens knutselen en verfen etc, om de tafel te beschermen.
Tafeldekken deed mijn vader meestal.
Leuk onderwerp trouwesn Lia.
Bij mijn opa en oma (vroeger) op de boerderij, aten we altijd van een zeil, blauw/wit geruit met bloemetjes er op. Na het eten werd het zeil met de natte vaatdoek (dweiltje) afgedaan. Even drogen en hup het wollen kleed erover.
Mijn ouders gebruikten altijd een katoenen kleed en voor kerst was er wit damast. Met gele strepen zodat je nog kon zien hoe het kleed opgevouwen had gelegen in de linnenkast. De bijpassende servetten werden nooit gebruikt. Met kerst waren er kerstservetjes uit het kerstpakket van vader.
Dat de plastic kleden lang mee gaan bleek een paar jaar terug toen we een huis opruimden waar de klok zeker 80 jaar stil had gestaan. Op zich een heel bijzondere belevenis!!!
De tafel in de keuken vol met houtworm maar het rood/wit geruite plastic kleed nog steeds in tact! Er onder lag een molton. Over de rest van de inrichting kan ik wel een boek schrijven.
Wij gebruiken placemats. En oja, ik heb ook een wit damast in de kast, voor hoogtijdagen.
Die plastic zeiltjes geurde altijd zo
als het met nat werd afgedaan. je kon er ook zo lekker aan vast plakken 
Vaak hadden oudere mensen er ook nog een aparte laag plastic overheen liggen
@Lia en @Guppie: inderdaad waren er toen (jaren ‘60) bij de meeste mensen thuis nog geen bankstellen. En ja, een rood of blauw randje aan de schuddeldouk!! Bij mijn vader en stiefmoeder thuis gebruiken ze er nog een. Mijn vader gebruikte hem heel eerder wel eens als servet, dit tot groot ongenoegen van mijn moeder…
@ Henny Jane je schrijft ’svilkie’ dat is dus schijnbaar het oost Gronings, bij ons in Uithuizen, in het noord oosten van de provincie Groningen is het ‘Svilkje’, leuk om dat woord weer eens te lezen, was het woord vergeten.
Ook bij ons thuis dus een tafelzeil, vond het eigenlijk een vreemd “ritueel” om dat op tafel te leggen als je ging “eten”, en inderdaad @ Sue-Ellen het had een wat vreemde geur.
Wat een herinnering, van iets wat vroeger zo normaal was, een dagelijk terugkerend ritueel.
Oeps, het tafellaken van plastic. De veroorzaker van een hoop gemopper! Of was ik zelf de veroorzaker???
Als het mijn beurt was om de tafel af te ruimen, wou ik zo natuurlijk snel mogelijk naar buiten om te spelen. Dus na het afnemen met een vochtige doek, vouwde ik het kleed zo snel mogelijk op. Dit met als gevolg dat we de volgende dag aan aan een vochtig naar ‘nat’ stinkend tafelkleed zaten te eten.
Wij hadden alleen textiel en (de kans op) perenvlekken hebben mijn moeders leven sterk beinvloed
Haat tafelplasticken!
Ik heb er vorig jaar in Italie nog ééntje gekocht. tegenwoordig zijn ze er in full color bedrukt. Erg leuk voor in de tuin
@Dirk Bolt: jij woont dan ook in een stuk Groningen dat wij vroeger altijd ‘achter Stad’ noemden. En daar werd iets anders gesproken. Niet mooier, niet slechter. (Aander lu binnen ook lu.)
Trouwens, wij gebruiken tegenwoordig weer een plastic tafellaken. Je kunt ze in de leukste kleuren en opdrukken kopen. Eentje is voor geknutsel en geplak aan de tafel, de ander voor het eten. Ik heb dat liever dan een katoenen tafellaken, dat ik na iedere macaronimaaltijd weer moet wassen (en vervolgens de vlekken er niet meer uit krijg zodat je altijd een vies laken op tafel hebt liggen).
Bij ons thuis ging er altijd een katoenen tafelkleed op tafel. Niet zo´n plastic geval.
Ik heb er wel een gehad toen mijn jongens nog klein waren.Voor hun kleur, teken, klei en plakwerkjes. Maar nu zijn ze de deur uit en gebruiken we placemats. wel zo gemakkelijk.
Ik vind zo´n plastic kleed zo Belgisch staan….
Als je op de Belgische TV Man bijt hond kijkt, zie je die afschuwelijke plastic tafelkleden nog bij de mensen op tafel liggen.
Hé Lia, volgens mij hebben wij in hetzelfde gezin gewoond. Ha,ha, het ging bij ons dus precies zo, alleen zat het zeil bij ons om heen pvc buis heen. Daarvoor lag het gewoon opgevouwen in de kast, maar ja, dan gingen ze niet zo lang mee, dan scheurden ze op de vouwen.
Ik heb de damasten tafellakens, die bij ons echt zelden gebruikt werden, trouwens “georven” toen ik uit huis ging. We hadden er nogal wat, omdat er destijds een lading aangespoeld was op het strand hier. Maar die zijn ondertussen al versleten, dus nu gebruik ik gewone katoenen tafellakens. Een zeiltje…nee, dat komt er bij mij niet meer in.
En de uitschuiftafel? Die staat nu ook bij mij. Hartstikke gemakkelijk voor als we eens eters hebben.
Ha, Nienke, leuk, dat je het herkent, zo’n opgerold tafelzeil!
Je hebt toch van die dingen, waarvan je als kind denkt dat het alleen bij jou thuis zo gaat…
Niet dus.
Bij mijn ouders staan ook nog 2 zeilen op bezemstelen gerold in de kelderkast. Ze gebruiken ze niet zo vaak. Ze hebben placemats bij het avond eten, maar ook een wit zeil met een paar grote kleurige bloemen.
Gelukkig nooit in het ouderlijk huis gehad. Ze blijven lelijk! Maar…..heb er nu noodgedwongen 1 liggen op de tuintafel, maar wel met mooie zonnebloemen erop…, maar geen favoriet hoor.
Wij hebben permanent een plastic tafelzeil met daaroverheen een stoffen tafelkleed. Als we gaan eten halen we dat stoffen kleed weg en dan ligt daaronder dus een plastic zeil met ruitjesmotief wat eens in de zoveel tijd vervangen wordt i.v.m. slijtage of vlekken die er niet uit te krijgen zijn, vooral kerrievlekken zijn heel hardnekkig.
Ha ja Frank, zo heb ik dat vroeger thuis ook nog wel gekend ja, het stoffen kleed moest weg en dan kwam dat plastic zeil weer naar boven, trouwens, als wij gingen knutselen of tekenen of weet ik veel wat allemaal dan ging dat kleed ook weg ja! Konden we lekker de limonade omgooien tijdens de activiteiten
Ja, dat zeil! Op de keukentafel hadden we als we gingen eten een zeil liggen. Ook werd dat zeil netals bij Judith63 thuis gebruikt voor als ik met mijn vriendinnetjes ging kleien of verven. Op zondag aten we in de woonkamer, dan hadden we een ‘echt’ kleed op tafel. Met feestdagen zo’n damasten tafelkleed, maar op de zondagen een tafelkleed met van die geborduurde randen.
Toen mijn kinderen klein waren had ik ook zo’n plastic zeil, eerst voor het eten, later werd het ‘t knutselzeil.
Mijn ouders gebruiken btw nog steeds een tafelzeil, een boerenbontzeil, passend bij hun boerenbontservies
Bij ons thuis (nrd-groningen) lag er altijd een zwilk op de tafel, met daarop zo’n dik “tapijt” tafelkleed. Als we gingen eten werd het kleed eraf gehaald, na het eten schuddeldouk over het zwilk heen en kleed er weer op. Van oprollen heb ik nog nooit gehoord… De pannen werden op een treefke op tafel gezet, elk kreeg 1 bord, voor alles. Smerig als je vanillevla kreeg na rode bietjes
Oh Lia, het is precies alsof je mijn thuissituatie beschrijft. Ook dat zeil op een stok. Na het eten moest het zeil eerst goed droog zijn en dan pas weer oprollen en in de hoek zetten. Moest ook altijd netjes en recht gebeuren anders rolde het er schuin af. Deden we soms met z’n tweeën, ieder aan een kant. Dat oprollen gebeurde trouwens alleen maar omdat het zeil anders van die lastige vouwen kreeg. Geweldig dat je dit zo hebt opgeschreven!
Mijn moeder riep vroeger niet ‘tafel dekken’!, maar ‘tafel aanzetten’!.
Is dit een Westfriese uitdrukking?
Toen mijn zus en ik wat ouder en wijzer werden, vonden we het ‘tafel aanzetten’ toch wel een rare uitdrukking. We konden ons voorstellen dat als we veel familie ‘te gast’ hadden, dat dan een tafel aangezet kon worden of eventueel in ons geval de tafel uitgetrokken kon worden. Na steeds ons moeder gecorrigeerd te hebben is het ‘tafel aanzetten’ d’r uit bij haar (dacht ik, zal eens opletten als ik ‘te gast’ ben bij m’n ouders)
Haha Joke61, moest wel even lachen ja, wat grappig, de tafel aanzetten, net of ie weg moet rijden ofzo, even opstarten
Nee, een zeil kan ik me van vroeger niet herinneren. Stoffen tafelkleden en placemats, dat wel. Wij hebben nu wel een tafelzeil, maar met een mooi design: staat best goed en is gewoon praktisch met ons kleintje.
Wat leuk al die reacties op het tafelzeiltje. Ik had het idee dat er een luikje in mijn hoofd open ging. Het tafelzeil.. Het werd bij ons in de jaren na de oorlog ook gebruikt (kinst do it zeiltsje even oer de tafel lizze Sjouk?) Ik vond het nooit leuk om de tafel ermee te moeten dekken, ik vond dat het zeil niet lekker rook. Toch werd het na de maaltijd brandschoon gemaakt, dus denk niet dat het bij ons een huishouden van Jan Steen was.
Ik heb me pas aangemeld bij Jeugdsentimenten en ben beniewd wat er zoal nog voorbij zal komen aan sentimenten.
@hennie jane en @ dirk bolt ik zat me even af te vragen wat de juiste schrijfwijze is zwilk of zvilk. Even gekeken in het boekje “De mooiste woorden van Groningen” van Simon Reker. Daarin staat “zwilk” als schrijfwijze. Is trouwens een erg leuk boekje!
Haha, wij hadden ook zo’n zeil. Er stond een afbeelding van de nachtwacht op. Dat was heel bijzonder in die tijd. De meesten hadden met die blokjes. Mijn ouders deden altijd een beetje geheimzinnig over de herkomst van het zeil. En op de bezemsteel deden wij ook niet. Het lag dag en nacht op de tafel. Eroverheen lag zo’n dik persisch tafelkleed. Wel bijzonder eigenlijk.